De Vlaamse Waterweg nv heeft de werken aan het nieuwe Sigmaplangebied Ham in Wetteren afgerond. Het gecontroleerd overstromingsgebied met gereduceerd getij combineert waterveiligheid met waardevolle getijdennatuur en extra ruimte voor zachte recreatie. Op zaterdag 20 juni werd het gebied feestelijk geopend voor het brede publiek.
Gecontroleerd overstromingsgebied
Ham in Wetteren is een gecontroleerd overstromingsgebied met gereduceerd getij (GOG-GGG) langs de Schelde in Nationaal Park Scheldevallei en vormt een nieuwe schakel binnen het Sigmaplan. Het gebied is 27 hectare groot en creëert ongeveer 20 hectare extra ruimte om Scheldewater bij hoge waterstanden gecontroleerd op te vangen. Tegelijk krijgt zeldzame zoetwatergetijdennatuur er alle kansen. Door het beperkte dagelijkse getij kunnen slikken en schorren zich ontwikkelen op het ritme van eb en vloed. Ook voor wandelaars, fietsers en buurtbewoners betekent het project een duidelijke meerwaarde, met nieuwe jaagpaden op de dijken, een speelbos, een vogelkijkhut en een vlonderpad die bezoekers dichter bij het landschap en de rivier brengen.
Waterveiligheid & natuurontwikkeling
Sinds het einde van 2022 voerde De Vlaamse Waterweg nv ingrijpende werken uit om Ham klaar te maken voor zijn nieuwe rol. Rond het gebied kwam een nieuwe ringdijk die de omgeving beschermt tegen wateroverlast. In de Scheldedijk bouwden we een in- en uitwateringssluis, en de bestaande dijk werd verlaagd tot een overloopdijk van 510 meter lang en 6,8 meter (TAW) hoog. Zo kan overtollig Scheldewater bij stormtij gecontroleerd over de verlaagde dijk het gebied instromen. Het project kostte in totaal 2 miljoen euro.
200 olympische zwembaden
GOG-GGG Ham werkt op twee manieren. Bij uitzonderlijk stormtij, dat zich gemiddeld eens om de 25 jaar voordoet, kan het gebied tijdelijk tot ongeveer 500.000 kubieke meter water uit de Schelde bufferen, goed voor zowat 200 olympische zwembaden. Zo neemt de druk op de dijken verder stroomopwaarts af. Daarnaast laat de inwateringssluis elke dag een beperkte hoeveelheid Scheldewater binnen. Zo evolueert het gebied stap voor stap naar zoetwatergetijdennatuur: een zeldzaam natuurtype in Europa en een belangrijke leefomgeving voor planten en dieren die verbonden zijn met de rivier. Zo draagt Ham niet alleen bij aan meer veiligheid, maar ook aan sterkere natuur en een aangenamere leefomgeving.
Dynamisch leefgebied
Met Ham krijgt de Schelde er opnieuw een bijzonder stuk natuur bij, met een enorme meerwaarde voor de rivier. Bij hoogtij stroomt het water over de slikken en schorren, waar natuurlijke processen het water helpen zuiveren en het ecosysteem versterken. Tegelijk groeit het gebied uit tot een dynamisch leefgebied: eenden en andere vogels vinden voedsel op de slikken, op het schor groeien riet en wilgenvloedbossen, en soorten als rietzanger, blauwborst en reigerachtigen krijgen er een thuis. Dankzij de vispasseerbare sluis vinden ook vissen hier ruimte om te foerageren, op te groeien en zich voort te planten. Dat maakt Ham extra bijzonder: het is een plek waar natuurherstel en waterveiligheid elkaar versterken.
