Bevolkingsevolutie Wetteren

Bevolkingstellingen zoals wij die nu kennen bestaan niet voor de periode voor de negentiende eeuw. We moeten als we het bevolkingscijfer van Wetteren bij benadering willen kennen, beroep doen op bronnen die met totaal andere bedoelingen - fiscale, militaire, economische en religieuze - zijn opgesteld.

Voor Wetteren is een haardtelling bewaard gebleven uit 1469. Er zouden toen 75 haarden (of huizen) geweest zijn en 25 gezinnen die van aalmoezen leefden. Het aantal inwoners zou dan kunnen afgerond worden op 500.

Uit 1562 is een smeekbede bewaard gebleven, het handschrift van Jan De Neve, waarin alle gemeenten van het Land van Dendermonde aan de Vier leden van Vlaanderen vragen om de belastingen te verlagen. Ze stellen de sociaal-economische toestand daarom waarschijnlijk minder rooskleurig voor. Jan De Neve geeft het aantal weerbare mannen van 1552 en het aantal communicanten in 1561.
Wetteren had 484 weerbare mannen. Als we rekening houden met de bedoelingen van de smeekbede, kunnen we stellen dat er toen zo'n 2900 Wetteraars waren.
(De Vier leden van Vlaanderen, dat waren de steden Gent, Brugge en Ieper met hun ommeland, en het Brugse Vrije dat zich uitstrekte van Eeklo tot de Noordzee en de IJzer).

Aan de hand van de communicantencijfers kunnen we eveneens schattingen maken. Jan De Neve vermeldt 1100 communicanten, duidelijk een afgerond cijfer. Dit cijfer is bovendien onderschat omdat een deel van Wetteren - het Lichterveldse - bij Kalken werd gerekend. De 1100 communicanten zouden staan voor een bevolking van 1850 tot 2000 inwoners.

In de dekanale verslagen zijn nog cijfers gevonden voor de periode 1641 tot 1777. Communicanten waren parochianen die oud genoeg waren om de paasplicht te onderhouden. Tot de zeventiende eeuw was dit 13-14 jaar. Daarna daalde de leeftijd tot 12 jaar. Hun aandeel in de totale bevolking steeg in de tijd van ongeveer 60 tot 66%.

De penningkohieren, fiscale bronnen uit de tweede helft van de 16de eeuw, geven voor Wetteren 447 gezinnen op in 1571 en 449 in 1579. Als we 5 bewoners per huis aannemen, dan woonden er in Wetteren toen 2235, resp. 2245 mensen.

In 1590 moest elk gezin in het Land van Dendermonde een forfaitaire som betalen als bijdrage voor het onderhoud van soldaten. Ook hieruit is het aantal inwoners af te leiden: 1203 of een gevoelige daling t.o.v. de 2245 inwoners uit 1579. Een gevolg van de oorlogsomstandigheden.

Een benaderend bevolkingscijfer kan ook afgeleid worden uit het aantal geboorten, huwelijken en overlijdens die genoteerd staan in de parochieregisters. In Wetteren zijn parochieregisters bewaard vanaf 1596. Het groeperen van de cijfers in periodes van 10 jaar en het combineren van de resultaten die gepuurd zijn uit geboorten, huwelijken en overlijdens, uit de communicantencijfers en andere bronnen, geeft een betrouwbare benadering van het bevolkingscijfer.

Een andere indirecte bron is het metingboek van 1701. Hierin staan alle percelen grond, met hun eigenaars, huurders en grondgebruik. De 527 getelde woningen staan voor ongeveer 2635 inwoners.

In 1752 telde pastoor Van Nuffel de bevolking en kwam uit op 4030 mensen die in 720 huizen woonden. Hij telde de kleine Wetterse enclaves Ertbuur (nu Laarne) en Raveschoot (nu Lochristi) mee.

In 1786 lieten de wethouders de bevolking opnieuw tellen. Wetteren telde toen 5223 inwoners. De Franse bezetter liet in 1794 nog eens tellen: 5232 inwoners. En in 1796 waren er 6089 inwoners (waarvan 60 in Raveschoot woonden).

Vanaf de negentiende eeuw gaat de overheid de bevolking in haar geheel systematisch tellen. Vanaf 1846 zijn er tienjaarlijkse bevolkingstellingen.

De bevolking is sinds 1796 gevoelig verouderd. Maken we een procentuele vergelijking tussen de bevolking in 1796, 1900, 1947 en 2006.

• Demografische en sociaal-ekonomische evolutie van Wetteren / J. De Brouwer
• Historisch-demografische studie van de gemeente Wetteren 1750-1796 / Hilde Van Dooren